قوانین حکومت منتظر؛
منصۀ ظهور برتری مسلمانان بر کافران
سید مهدی نریمانی زمان آبادی
چکیده:
از مهمترین نکاتی که در هر انقلاب و هر حکومتی زیر ذره بین قرار میگیرد، بحث قانونگذاری است، در حکومت منتظر نیز یکی از مهمترین مباحث، قوانین موضوعۀ ایشان است، که با توجه به الهی بودن آنها باید ادعا کرد بهترین قانون جهانی را باید دارا باشد، در واقع باید اذعان کرد، مهمترین بخش یک حکومت، قوانین آن است از همین رهگذر نگارنده در این نوشتار در مقام تبیین «قوانین حکومت منتظر؛ منصۀ ظهور برتری مسلمانان بر کافران» است، در همین راستا نگارنده در نخستین گام به تبیین ضرورت وجود حقوق در جامعه، پرداخته است و در ادامه به بحث قانونگذاری در روابط با کافران، پرداخته است و با بهره گیری از مفاد قاعده و مدرک قاعدۀ «نفی سبیل» از منابع امامیه و اهل سنت، به تعریف و تحلیل ادلة این قاعده مشغول شده است.
ادلة این قاعده در دو بخش نقلی و لبی مورد بررسی و تدقیق قرار میگیرد، که در بخش نخست ادلهای از قرآن و احادیث نبوی و اهل بیت (علیهم السلام) بررسی شده است و وجه استدلال به حدیث و آیه نیز اشاره شده است و اشکالاتی که بر دلالت و سند آن شده است، نیز پاسخ داده شده است. لازم به ذکر است که منابع استفاده شده در ادلة نقلی از فرقه ها و نحله های مختلف اسلامی است، از جمله شیعة اثنی عشریه، زیدیه، حنفیه، حنبلیه، مالکیه، شافعیه و ظاهریه، که این مورد در نوع خود کم نظیر است در واقع این مقاله مطابق با اصول و قواعد فقه مقارن نگارش شده است و در تدوین آن از کتب تفسیری و فقهی دیگر مذهبهای اسلامی نیز بهره برداری شده است.
در بخش دوم نوشتار نیز دلیل عقلی و مناسبت حکم و موضوع و اجماع اشاره شده است البته دلیل آخر با توجه به مدرکی بودن اجماع مورد مناقشه قرار میگیرد.
لازم به یادآوری است، مباحثی پیرامون مفاد قاعدة نفی سبیل و نیز پیشینة تحقیاتی و نوشتاری در این زمینه و نیز ارزشمندی آن، پیش از بررسی ادله، مورد دقت و بازبینی قرار گرفته است.
پس از بررسی ادلة قاعده، بحث به ماهیت و قلمرو قاعده کشیده میشود که در این فصل از نوشتار، مباحث زیر مورد بررسی قرار گرفته است:
1. شروط و قیود قاعده نفی سبیل
2. قلمرو قاعده نفی سبیل
3. جایگاه قاعده نفی سبیل
4. تعارض بدوی قاعدة نفی سبیل با سایر قواعد
بخش اخیر از ابتکارات نگارنده است که موارد تعارض بدوی را در جدولی با ذکر مثال به صورت دسته بندی و دقیق مواردی را بررسی کرده است.
در ادامة نوشتار به مصادیق فقهی این موضوع اشاره میشود، که این دسته بندی و گردآوری نیز در نوع خود کم نظیر و جالب است. پس از آن نمونههایی از مصادیق سیاسی – اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته است و سپس مواردی که در قوانین جمهوری اسلامی ایران از این قاعده پیروی شده است، بیان گردیده است، خواه قانون اساسی یا قانون مدنی و یا قانون مجازات اسلامی باشد. و در پایان چنین نتیجه میگیرد:
نتیجه: با توجه به نکتههای بیان شده توسط فقیهان و مفسران، در ذیل آیات و روایات موجود برای اثبات قاعدة «نفی سبیل» در مییابیم؛ هیچ حکم شرعی از سوی خداوند قرار داده نشده است که سبب خفت و خواری مسلمان در برابر کافر گردد، و خداوند هیچ راه تسلطی برای کافر بر مسلمان را جایز نمیداند، البته اگر این تسلط سبب خواری و ذلت مسلمان باشد.
از دیگر محاسن این نوشتار، کثرت منابع و مآخذ و تنوع آنها میباشد. که سعی شده از تمام فرقههای اسلامی مطالبی بیان گردد.
واژگان کلیدی: حکومت منتظر - مهدویت - نفی سبیل – نفی سلطنت – رابطة مؤمن و کافر – قواعد فقهیه- تسلط کافر بر مؤمن
برای دریافت مقاله با مدیر سایت «mybox62@gmail.com» تماس بگیرید.
